Diyet yaparken nelere dikkat etmeli!

5/5/2007

S�k s�k, azar azar beslenmek metabolizmay� h�zland�rd�� gibi, yava� yemeyi de sa�lar. A� kalmak ve ��n atlamak, bir sonraki ��nde hem h�zl� hem de fazla yemek yenilmesine neden olur.

Kilo fazlas� olanlar genelde ��n atlayarak, hi�bir �ey yemeyerek sonu� almaya �al��r. B�yle bir davran��, v�cudu a�l�ktan �lme pani�ine s�r�kler ve ‘k�tl�k’ moduna ge�en metabolizma yava�lar, ya� yakmak yerine t�ketilen her besini ya� �eklinde depolama yoluna gider. Bu nedenle ba�ta kahvalt� olmak �zere asla ��n atlanmamas� ve 2.5 - 3 saatlik aral�klarla beslenilmesi gerekir.

D�nya Sa�l�k �rg�t�’n�n 2000 y�l� sa�l�k raporunda �i�manl�k, “v�cutta fazla miktarda ya� birikmesi sonucu ortaya ��kan ve mutlaka tedavi edilmesi gereken bir sa�l�k sorunu” olarak tan�mlan�yor. A��r� besin al�m�, yetersiz fiziksel aktivite, kal�t�m, n�roendokrin etmenler, psikolojik sorunlar, cinsiyet, e�itim d�zeyi, evlilik, do�um say�s�, sigaray� b�rakma, alkol kullan�m� gibi fakt�rlere ba�l� olarak geli�en �i�manl�k tek ba��na oldu�u gibi komplikasyonlar� ile de ya�am s�resini k�saltan ve ya�am kalitesini d��ren ciddi bir hastal�k.

Komplikasyonlar� aras�nda ilk akla gelenler: Kalp-damar hastal�klar�, hipertansiyon, �eker hastal��, baz� kanser t�rleri, solunum rahats�zl�klar�, karaci�er ya�lanmas�, safra kesesi hastal�klar�, eklem hastal�klar�, adet d�zensizlikleri, k�s�rl�k... �eklinde s�ralanabilir.

�a��m�z�n bu �nemli sa�l�k sorununu ��zmek i�in ne yapmal�y�z? Her g�n gazete, dergi, televizyon, internet gibi kitle ileti�im ara�lar�nda onlarca “�ok diyetler” ile kar��la��yoruz. Genel ilkeleri benzer olmakla birlikte diyet mutlaka “ki�iye �zel” olarak haz�rlanmal�. ��nk� herkesin metabolizmas� farkl�l�klar g�sterir, t�pk� parmak izi gibi. �te yandan kilo fazlas� olanlar genelde a� kalarak, ��n atlayarak, hi�bir �ey yemeyerek sonu� almaya �al��r. B�ylesi bir davran��, v�cudu a�l�ktan �lme pani�ine s�r�kler ve “k�tl�k” moduna ge�en metabolizma yava�lar, ya� yakmak yerine t�ketilen her besini ya� �eklinde depolama yoluna gider. Buna kar��l�k s�k s�k, azar azar beslenmek metabolizmay� h�zland�rd�� gibi, yava� yemeyi de sa�lar. A� kalmak ve ��n atlamak, bir sonraki ��nde hem h�zl� hem de fazla yemek yenilmesine neden olur. O nedenle ba�ta kahvalt� olmak �zere asla ��n atlanmamal�, 2.5 - 3 saatlik aral�klarla beslenilmelidir.

Kat� margarin, tereya��, kaymak, krema, mayonez, cipsler, soslar, kuruyemi�ler gibi enerji de�eri y�ksek, �te yandan hi�bir besleyici de�eri olmayan ya�l� yiyeceklerden, k�zartma ve kavurma i�lemlerinden olabildi�ince ka��nmakta yarar var. �eker ve �eker i�eren besinler (bal, re�el, pekmez, haz�r meyve sular�, gazl� i�ecekler, tatl�lar vs) kana tamamen ve h�zla kar��rlar. Pankreastan sal�nan ins�lin hormonu ile kan �ekeri d��er ve tekrar tatl� yeme iste�i do�ar. Dolay�s�yla �eker ve �eker i�eren besinler kan �ekerinde ani dalgalanmalara yol a�arlar. Halbuki �eker tad�ndan vazge�emeyenler i�in �retilen, �eker yerine kullan�labilen, ayn� tad� verebilen, sa�l�k a��s�ndan sak�ncas� bulunmayan, d��k kalorili veya kalori i�ermeyen yapay tatland�r�c�lar ile kan �ekerindeki dalgalanmalar� ve tatl� iste�ini ortadan kald�rmak m�mk�n olabilir.

Suyun; al�nan besinlerin sindiriminden, metabolik at�klar�n d��ar� at�lmas�na kadar her a�amada �ok �nemli g�revleri bulunur. Bu nedenle g�nl�k s�v� t�ketimi artt�r�lmak gerekir. Katk�s�z, en iyi ��z�c� su oldu�u i�in g�nde 8-10 bardak su i�ilmesi tavsiye edilir. Diyet yaparken �ay, kahve, bitki ve meyve �aylar�n� �ekersiz ya da en az�ndan yapay tatland�r�c�lar ile gazl� i�eceklerin de light olanlar�n� tercih edin.

Ayr�ca posal� yani lifli besinlerin t�ketimi artt�r�n. Posal� besinler kan �ekerini, kan bas�nc�n� (tansiyonu) ve kan kolesterol�n� istenilen seviyede tutmaya yard�mc� olur. Midede, su ile birlikte hacimlerinin 20 kat� kadar �i�erler; tokluk, doygunluk hissi sa�larlar. Ayr�ca d��k�lama say�s�n� ve s�kl��n� artt�r�rlar. Kab�zl�k �ikayeti varsa ortadan kalkar, b�ylelikle kilo vermeye de yard�mc� olurlar. Kal�n ba��rsak kanserinden koruyucu etkileri de mevcuttur. Bu y�zden haftada 2-3 kere kurubaklagil yeme�i yenilmesi �nerilir. Bu�day ekme�i yerine kepek, �avdar, yulaf ekme�ini; pirin� yerine de bulguru tercih etmeniz �nerilir. Hatta pirin�, makarna, eri�te ve unun da kepekli olanlar�n� kullanmak daha sa�l�kl� olur. Sebze ve meyveler de posa i�erir. Ancak posalar� kabuk ve kabu�a yak�n yerlerde bulundu�u i�in, soyulmadan yenilebilenleri iyi bir �ekilde y�kad�ktan sonra kabuklar� ile t�ketmek her zaman i�in daha yararl� olur.

Diyete ilave olarak mutlaka spor da yap�lmas� gerekir. D�nya Sa�l�k �rg�t� en �ok tempolu y�r�y�� neriyor. Bunun d��nda; �ok hafif tempoda ko�ma, bisiklete binme, y�zme, tenis, aerobik ve jimnastik tarz� kalbi �al��t�ran sporlar yap�lmas� da uygun g�r�l�yor. Sporu asla �dev olarak g�rmeyin. Unutmay�n ama�; metabolizma h�z�n� d��rmemek, kilo verirken bir noktada a��rl��n sabit kalmas�n� �nlemek, verilen kilolar�n kal�c� olmas�n� sa�lamak ve en �nemlisi sa�l�kl� ya�ama ad�m atmakt�r. Sonu�ta “1 saat” dedi�imiz g�n�n sadece % 4’�d�r.

Uzman Diyetisyen M. Turgay K�se

Yorum yaz!

Kategori: (Diyet_Beslenme) :: Yorum yaz! :: Arkada��na G�nder!

� Sonraki Sayfa

...::: ANA SAYFA :::...

�nceki Sayfa �

5/5/2007

Diyet yaparken nelere dikkat etmeli!

Yorum yaz!

Blogum

Kuran-� Kerim

K�t�phanem